Bedenin için haftalık bir planın var. Peki zihnin için?
Silikon Vadisi'nde girişimcilerle çalışan bir psikologun dikkatini bir şey çekiyor: Karşısına oturan insanlar başarılı, hırslı, her şeyi optimize etmeye çalışan insanlar. Ancak bu insanların ruh sağlıkları için kullandıkları araçlar, gerçekten ihtiyaç duydukları şeyle aynı değil. Yüzeysel hack'ler var; bir uygulama, bir rutin, bir teknik. Derinlikli bir çalışma yok.
Bu gözlemden bir soru doğuyor: Ruh sağlığını, bedenimizi düzenli çalıştırdığımız gibi çalıştırsak, küçük rutinlerle düşünsek nasıl olurdu?
Bu soruyu ciddiye alıyor. Yıllarca sürüyor bu iş. 200'den fazla psikolog ve girişimciyle görüşme yapıyor. Her görüşmede aynı soruyu soruyor: "Duygusal olarak sağlıklı biri karşındayken bunu nereden anlarsın?" Cevapları tek tek not ediyor, sonra hepsini bir araya getirip ortak temaları arıyor.
Çoğumuz ruh sağlığıyla reaktif bir ilişki kuruyoruz. Bir şeyler gerçekten bozulana kadar bekliyoruz. Terapiye gitmeyi düşünmek bile bir kriz anına bağlı; ”dayanamıyorum” dediğimiz an. Ama fiziksel sağlıkta böyle davranmıyoruz
Çoğu kişi “küçük bir kalp krizine kadar hareket etmeyeceğim" demiyor.
İşte "emotional fitness" (yani duygusal zindelik) tam bu boşluğa oturuyor.
Fikir basit: Ruh sağlığı ya var ya yok bir durum değil. Antrenmanla geliştirilebilen bir beceri. Kalp-damar sağlığının psikolojik karşılığı gibi düşünmek lazım. Güçlü bir damar sistemi bedeni fiziksel taleplere nasıl hazırlıyorsa, duygusal zindelik de zihni psikolojik zorluklara öyle hazırlıyor, yani beynin yeni bağlantılar kurma kapasitesini (nöroplastisite) güçlendirerek.
Beklemeden çalışmak. Kriz gelmeden güçlenmek.
Bu, reaktiften proaktife geçişin ta kendisi.
O yüzlerce görüşmeden yedi ortak özellik çıkıyor. Hepsi somut, hepsi çalışılabilir:
- Öz-farkındalık; kendi tetikleyicilerini ve önyargılarını tanımak
- Farkındalık (mindfulness); anda kalabilmek, otomatik pilotta gezinmemek
- Merak; bir duyguyu yargılamadan önce ona merakla yaklaşmak
- Dayanıklılık (resilience); zorluğa verilen tepki ve sonrasında toparlanma hızı
- Empati; başkasının deneyimini gerçekten hissedebilmek
- İletişim; ihtiyacını, sınırını, duygunu net söyleyebilmek
- Oyunbazlık (playfulness); kendine karşı hafif olabilmek, her şeyi ölüm kalım meselesi yapmamak
En sevdiğim kısmı öz-farkındalıkla ilgili bir istatistik: Araştırmalara göre insanların yüzde 95'i kendini öz-farkındalıklı sanıyor, ama gerçek oran yüzde 10 ile 15 arasında.
Yani neredeyse kimse bilmediğini bilmiyor. Bunu geliştirmenin yolu da çok basit önerilmiş: günün sonunda 10 dakika ayırmak.
Ne iyi hissettirdi? Ne kötü? Günlük tut, yürüyüşe çık veya sadece otur düşün. Hangisi sana uygunsa. Karmaşık bir şey değil, sadece düzenli.
Bunun bana çekici gelen tarafı şu: performans değil, pratik istiyor. Kimseye kanıtlaman gereken bir şey yok. Instagram'da paylaşacağın bir "emotional fitness routine" videosu değil bu. Sadece kimsenin görmediği, sessiz, günlük bir alışkanlık.
Ve yedi özelliğin birbirine bağlı olması da güzel bir detay: birini çalıştığında, diğerleri de kendiliğinden gelişiyor. Yani hepsini aynı anda, mükemmel bir sırayla yapman gerekmiyor. Birinden başla, gerisi peşinden geliyor.
